انفجار دیگ بخار نادر است، اما وقتی رخ میدهد خسارتش سنگین است. درک علتها به شما کمک میکند هم در خرید انتخاب درستی داشته باشید و هم بهرهبرداری ایمنی را تضمین کنید. در ادامه پنج علت اصلی و راهِ پیشگیری از هرکدام را مرور میکنیم.
۱کمبود آب و داغشدن بدنه
اگر سطح آب داخل دیگ افت کند ولی مشعل روشن بماند، سطوح حرارتی بیش از حد داغ و تضعیف میشوند. ورود ناگهانی آب به فلزِ سرخشده باعث تولید انفجاریِ بخار میشود. این یکی از شایعترین علل است.
پیشگیری: کنترلکنندهٔ سطح آب و سیستم قطعِ کمبود آب (Low-Water Cut-off) سالم و آزمایششده.
۲اضافهفشار و نقص شیر اطمینان
اگر فشار بخار از حد طراحی فراتر رود و شیر اطمینان بهدرستی عمل نکند، بدنه تحملِ فشار را از دست میدهد.
پیشگیری: شیر اطمینانِ کالیبره و تستشده، بههمراه پرشرکنترل و مانومترِ سالم و بازرسیِ دورهای آنها.
۳رسوب و خوردگی
آب سختِ تصفیهنشده روی سطوح حرارتی رسوب میبندد؛ رسوب مانع انتقال حرارت میشود و باعث داغشدن موضعی و تضعیف فلز میگردد. خوردگی هم بهمرور ضخامت بدنه را کم میکند.
پیشگیری: استفاده از سختیگیر و برنامهٔ تصفیهٔ آب تغذیه، همراه با ضخامتسنجیِ دورهای.
۴ساخت غیراستاندارد
ورقِ نامناسب، ضخامتِ ناکافی، جوشِ بیکیفیت یا طراحیِ غلط، مقاومتِ دیگ را در برابر فشار پایین میآورد. این خطر از همان روز اول در دستگاه وجود دارد.
پیشگیری: خرید فقط از سازندهٔ دارای پروانهٔ استاندارد ملی ۴۲۳۱، با پلاک و مدارک بازرسیِ حین ساخت.
۵نبود بازرسی و نگهداری
بسیاری از عیوب (خوردگی، ترک، افت ضخامت) پنهاناند و بدون بازرسیِ منظم رشد میکنند تا به نقطهٔ بحرانی برسند.
پیشگیری: بازرسیِ ادواری (طبق آییننامهٔ اداره کار)، تست هیدرواستاتیک، و نگهداریِ منظمِ تجهیزات کنترلی و ایمنی.
جمعبندی: پنج ستونِ ایمنیِ دیگ بخار
ساختِ استاندارد (۴۲۳۱) و پلاک · بازرسیِ ادواری و تست هیدرواستاتیک · تصفیهٔ آب تغذیه با سختیگیر · تجهیزات ایمنیِ سالم (شیر اطمینان، قطعکنندهٔ کمبود آب، پرشرکنترل) · اپراتورِ آموزشدیده. رعایتِ این پنج مورد، انفجار را از یک «خطرِ جدی» به یک «احتمالِ بسیار ناچیز» تبدیل میکند.
پرسشهای پرتکرار
آیا دیگ بخار استاندارد هم ممکن است منفجر شود؟
با ساختِ استاندارد، بازرسیِ منظم و تصفیهٔ آب، ریسک بسیار ناچیز میشود. بیشترِ حوادث ریشه در دیگِ غیراستاندارد یا نگهداریِ ضعیف دارند، نه در دیگِ استانداردِ درستنگهداریشده.
مهمترین علت انفجار دیگ بخار چیست؟
کمبود آب و داغشدن بدنه، و اضافهفشار بهدلیل نقص شیر اطمینان، از شایعترین عللاند؛ به همین دلیل سلامتِ تجهیزات کنترل سطح و شیر اطمینان حیاتی است.
دیگ بخار هر چند وقت باید بازرسی شود؟
بازرسیِ ادواری معمولاً سالانه و توسط شرکت بازرسیِ تأییدصلاحیت انجام میشود و شامل تست هیدرواستاتیک و بررسی تجهیزات ایمنی است.
نقش سختیگیر در ایمنی دیگ چیست؟
سختیگیر با حذفِ سختیِ آب، از رسوبگذاری و داغشدنِ موضعی و خوردگی جلوگیری میکند و مستقیماً به ایمنی و عمرِ دیگ کمک میکند.
چطور از استاندارد بودنِ دیگ مطمئن شوم؟
وجودِ پلاک و گواهیِ بازرسیِ حین ساخت مطابق استاندارد ۴۲۳۱ را بررسی کنید و در صورت نیاز، اصالت آن را از شرکت بازرسیِ صادرکننده استعلام بگیرید.
مطلب مرتبط: راهنمای انتخاب و خرید دیگ بخار؛ ظرفیت، فشار و انتخاب درست
مشاورهٔ فنی و استعلام دیگ بخار استاندارد: ۰۲۱-۴۴۹۴۵۰۰۷
بدون شرح