کلاس حفاظتی فیلتر ماسک از دو بخش ساخته میشود: یک حرف و رنگ که میگوید فیلتر برای چه آلایندهای است (A قهوهای، B خاکستری، E زرد، K سبز، P سفید) و یک عدد که ظرفیت یا بازده را نشان میدهد. فیلتر گازی کلاس ۱ تا ۳ دارد و فیلتر ذرهای P1 تا P3. انتخاب اشتباه یعنی حفاظت صفر.
کارگر ماسک تمامصورت گرانقیمتی روی صورت دارد و باز هم بوی حلال را حس میکند. مشکل ماسک نیست؛ فیلتر ماسک اشتباه انتخاب شده. روی بدنهٔ هر فیلتر ماسک یک حرف، یک نوار رنگی و یک عدد چاپ شده و همین سه نشانه تعیین میکند آن فیلتر در محیط شما کار میکند یا نه.
کلاس حفاظتی فیلتر ماسک یعنی چه؟
کلاس حفاظتی فیلتر ماسک در دو خانوادهٔ جدا معنای متفاوتی میدهد. فیلتر گازی مولکول شیمیایی را جذب میکند و با ظرفیت سنجیده میشود: چقدر گاز میگیرد تا اشباع شود. فیلتر ذرهای گرد و غبار و دود را نگه میدارد و با بازده سنجیده میشود: چند درصد ذرات را میگیرد.
مرجع فیلترهای گاز و بخار استاندارد EN 14387 است، فیلترهای ذرهای با EN 143 سنجیده میشوند و ماسکهای یکبارمصرف زیر EN 149 میروند. هر سه روی بدنهٔ محصول چاپ میشوند.
رمز رنگی فیلتر ماسک گازی چه میگوید؟
نوار رنگی دور فیلتر ماسک یک قرارداد جهانی است. رنگ نوع آلاینده را میگوید و حرف کنار آن دقیقترش میکند:
| حرف | رنگ نوار | برای چه آلایندهای | نمونهٔ محیط کار |
|---|---|---|---|
| A | قهوهای | گاز و بخار ترکیبات آلی با نقطهٔ جوش بالای ۶۵ درجهٔ سلسیوس | رنگکاری، حلال صنعتی |
| AX | قهوهای | ترکیبات آلی با نقطهٔ جوش زیر ۶۵ درجهٔ سلسیوس | کار با استون |
| B | خاکستری | گازهای معدنی مانند کلر، سولفید هیدروژن و سیانید هیدروژن | تصفیهٔ آب، پتروشیمی |
| E | زرد | دیاکسید گوگرد و کلرید هیدروژن | شستوشوی اسیدی |
| K | سبز | آمونیاک و مشتقات آلی آن | سردخانه، کود مایع |
| CO | مشکی | مونوکسید کربن | فرار از حریق |
| Hg | قرمز | بخار جیوه | صنایع شیمیایی |
| NO | آبی | گازهای نیتروژنی از جمله مونوکسید نیتروژن | نیترات آمونیوم، ازن |
| P | سفید | ذرات معلق، گرد و غبار، دود، عوامل بیولوژیک | سنگزنی، جوشکاری |
مرجع رنگ و حرف: راهنمای انتخاب فیلتر بر پایهٔ EN 14387. پیش از خرید، چاپ روی بدنهٔ فیلتر ماسک را با برگهٔ MSDS مادهٔ محیط خودتان تطبیق بدهید.
کلاس ۱، ۲ و ۳ روی فیلتر گازی چه فرقی دارند؟
عدد کنار حرف، غلظتی را میگوید که فیلتر برای آن آزمون شده است. هرچه عدد بالاتر، جذبکنندهٔ بیشتری داخل فیلتر است و طبیعتاً وزن و قیمتش هم بالاتر میرود:
| کلاس | حداکثر غلظت آزمون | معادل تقریبی | فرم رایج |
|---|---|---|---|
| کلاس ۱ | کمتر از ۰٫۱ درصد حجمی | حدود ۱۰۰۰ ppm | فیلتر سبک نیمصورت |
| کلاس ۲ | ۰٫۱ تا ۰٫۵ درصد حجمی | حدود ۵۰۰۰ ppm | کارتریج متوسط |
| کلاس ۳ | ۰٫۵ تا ۱ درصد حجمی | حدود ۱۰۰۰۰ ppm | کنیستر تمامصورت |
تبدیل درصد حجمی به ppm محاسبهشده است و جنبهٔ راهنما دارد؛ ملاک نهایی، عدد چاپشده روی خود فیلتر است.
نکتهٔ عملی: کلاس بالاتر عمر بیشتر نمیدهد، ظرفیت بیشتر میدهد. فیلتر A2 در غلظت پایین هم بالاخره اشباع میشود. اگر بوی ماده را از پشت ماسک حس کردید، فیلتر ماسک تمام شده است.
فیلتر ذرهای P1 تا P3 چقدر ذره میگیرد؟
در بخش ذرهای، عدد مستقیماً بازده است. این بخش از کلاس حفاظتی فیلتر ماسک سادهترین بخش آن است:
| کلاس | استاندارد | حداقل بازده فیلتراسیون | حداکثر نشت به داخل |
|---|---|---|---|
| P1 | EN 143 | ۸۰ درصد | — |
| P2 | EN 143 | ۹۴ درصد | — |
| P3 | EN 143 | ۹۹٫۹۵ درصد | — |
| FFP1 | EN 149 | ۸۰ درصد | زیر ۲۲ درصد |
| FFP2 | EN 149 | ۹۴ درصد | زیر ۸ درصد |
| FFP3 | EN 149 | ۹۹ درصد | زیر ۲ درصد |
تفاوت P و FFP در جنس محصول است: P روی فیلتر جداشدنی چاپ میشود، FFP روی ماسک یکتکهٔ یکبارمصرف.
نمیدانید برای محیط شما کدام کلاس لازم است؟
برگهٔ MSDS و نوع فرایندتان را بفرستید تا ترکیب ماسک و فیلتر مناسب را پیشنهاد بدهیم.
مشاوره و استعلام: ۰۲۱-۴۴۹۴۵۰۰۷ · ۰۹۱۰۷۵۹۹۶۷۵
کدهای N95 و P100 چه نسبتی با کدهای اروپایی دارند؟
بسیاری از فیلترهای بازار ایران کد آمریکایی دارند. این کدها زیر مقررات NIOSH تعریف شدهاند و حرف اول، رفتار فیلتر در برابر ذرات روغنی را میگوید:
| حرف | در برابر ذرات روغنی | عدد | بازده |
|---|---|---|---|
| N | مقاوم نیست؛ فقط محیط بدون ذرهٔ روغنی | ۹۵ | ۹۵ درصد |
| R | مقاوم است؛ تنها یک شیفت کاری | ۹۹ | ۹۹ درصد |
| P | ضد روغن؛ قابل استفاده در چند شیفت | ۱۰۰ | ۹۹٫۹۷ درصد |
پس N95 یعنی بازده ۹۵ درصد بدون مقاومت در برابر ذرهٔ روغنی، و P100 یعنی ضد روغن با بازده ۹۹٫۹۷ درصد. دو نظام کدگذاری بر هم منطبق نیستند و نباید یکی را جای دیگری نوشت؛ ولی P3 اروپایی و P100 آمریکایی در یک ردهٔ کاری مینشینند.
فیلتر ترکیبی مثل A2P3 را کجا باید انتخاب کرد؟
وقتی هوا همزمان بخار شیمیایی و ذرهٔ معلق دارد — رنگ پاششی، سمپاشی، جوشکاری روی سطح رنگشده — فیلتر ماسک ترکیبی لازم است. کد آن دو بخش پشت هم است: A2P3 یعنی بخش گازی کلاس ۲ بهعلاوهٔ بخش ذرهای P3.
فیلتر ترکیبی سنگینتر است و فشار تنفسی بیشتری میآورد، پس بیدلیل انتخابش نکنید؛ ولی جایی که آئروسل رنگ در هوا معلق میماند، فیلتر گازی تنها خیلی زود میگیرد.
اگر در انتخاب بدنهٔ ماسک مردد هستید، راهنمای انتخاب ماسک نیمصورت یا تمامصورت تکلیف بدنهٔ ماسک را روشن میکند و این مقاله تکلیف فیلتر رویش را.
کجا هیچ فیلتری جواب نمیدهد؟
این مهمترین بخش این راهنماست. فیلتر ماسک هوای محیط را تصفیه میکند؛ هوا نمیسازد. سه وضعیت هست که در آنها بالاترین کلاس حفاظتی فیلتر ماسک هم بیفایده است:
- کمبود اکسیژن. مقررات OSHA جوّ با اکسیژن کمتر از ۱۹٫۵ درصد را کماکسیژن تعریف میکند. در چنین فضایی فقط سیستم هوارسان یا SCBA پاسخ میدهد.
- مادهٔ ناشناخته. تا وقتی ندانید در هوا چیست و با چه غلظتی، انتخاب حرف و کلاس ممکن نیست. اول گازسنجی، بعد انتخاب فیلتر ماسک.
- غلظت بالاتر از ظرفیت. غلظت بالای یک درصد حجمی بیرون از دامنهٔ کلاس ۳ است.
در فضاهای بسته این سه شرط معمولاً با هم میآیند. روال درست ورود به فضای بسته، از لوتو تا گازسنجی و مجوز کار، در راهنمای ورود به فضای بستهٔ دیگ بخار آمده است. جایگاه ماسک در کل سبد حفاظت فردی را هم در مرور تجهیزات ایمنی حفاظت فردی میبینید.
پرسشهای پرتکرار
کلاس حفاظتی فیلتر ماسک را از کجا بخوانم؟
از چاپ روی بدنهٔ خود فیلتر. حرف و عدد و نوار رنگی کنار هم چاپ میشوند؛ مثلاً A2P3 یا B2. جعبه ملاک نیست، بدنهٔ فیلتر ملاک است.
فیلتر ماسک هر چند وقت عوض میشود؟
فیلتر گازی با اشباع شدن و فیلتر ذرهای با افزایش مقاومت تنفسی تعویض میشود. حس کردن بو یا سختی نفس کشیدن، نشانهٔ قطعی تعویض است.
آیا فیلتر P3 جلوی گاز را هم میگیرد؟
خیر. P فقط ذره را نگه میدارد. برای گاز و بخار به فیلتر حرفدار گازی یا فیلتر ترکیبی نیاز دارید.
تفاوت N95 با FFP2 چیست؟
N95 حداقل ۹۵ درصد و FFP2 حداقل ۹۴ درصد بازده دارد و زیر دو نظام مقرراتی متفاوت تعریف شدهاند. در عمل همردهٔ یکدیگر به شمار میآیند اما کدشان جایگزین هم نیست.
فیلتر ماسک باز شده را میشود نگه داشت؟
فیلتر گازی پس از باز شدن پلمب، حتی بدون استفاده هم رطوبت و آلاینده جذب میکند. آن را در کیسهٔ دربسته نگه دارید و تاریخ بازگشایی را رویش بنویسید.
انتخاب عملی روی محصولات موجود
پس از مشخص شدن حرف و کلاس، نوبت انتخاب بدنهٔ ماسک و فیلتر ماسک متناسب با آن است. ماسک نیمصورت 3M مدل 7502 برای کارهای روزمره با فیلترهای سبک، ماسک تمامصورت 3M مدل 6800 برای محیطهایی که چشم هم باید محافظت شود و فیلتر شیمیایی 3M مدل 6003 برای بخارات آلی و اسیدی گزینههای پرکاربرد این دستهاند.
ترکیب درست ماسک و فیلتر را با ما چک کنید
بر اساس مادهٔ شیمیایی، غلظت و مدت مواجهه، کلاس فیلتر مناسب را پیشنهاد میدهیم و استعلام قیمت همان روز میرسد.
تماس: ۰۲۱-۴۴۹۴۵۰۰۷ · ۰۹۱۰۷۵۹۹۶۷۵
آخرین بازبینی: ۲۷ شهریور ۱۴۰۵
بدون شرح