گازسنج چیست؟ انواع سنسور، پرتابل یا ثابت و راهنمای انتخاب

خرید این دستگاه معمولاً از یک سؤال اشتباه شروع می‌شود: «بهترین گازسنج کدام است؟» پاسخ درست وابسته به گاز هدف است. دستگاهی که برای متان عالی کار می‌کند، ممکن است برای سولفید هیدروژن بی‌فایده باشد.

این راهنما انواع آن را بر پایهٔ سنسور و محل نصب از هم جدا می‌کند و فهرست پرسش‌هایی را می‌دهد که باید پیش از خرید از فروشنده بپرسید.

گازسنج چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟

آشکارساز گاز از سه بخش ساخته می‌شود: سنسور که با گاز واکنش می‌دهد، مدار پردازش که پاسخ سنسور را به عدد تبدیل می‌کند، و بخش هشدار که به‌صورت صوتی، نوری یا لرزشی خطر را اعلام می‌کند.

کار دستگاه اندازه‌گیری است، نه حذف خطر. دستگاه جلوی نشتی را نمی‌گیرد؛ فقط زمان می‌خرد. همین زمان است که فرصت ترک محل یا قطع منبع نشتی را فراهم می‌کند.

سه خطر متفاوت را هم سه نوع پایش پوشش می‌دهد: گازهای قابل اشتعال، گازهای سمی، و کمبود یا افزایش اکسیژن. یک دستگاه چندگازه می‌تواند هر سه را هم‌زمان ببیند، ولی هر کانال سنسور مخصوص خودش را دارد.

انواع گازسنج بر چه اساسی تقسیم می‌شوند؟

مهم‌ترین تقسیم‌بندی بر پایهٔ فناوری سنسور است، چون همین فناوری تعیین می‌کند دستگاه چه گازی را می‌بیند و کجا جواب نمی‌دهد.

این جدول راهنمای انتخاب است؛ گازهای قابل سنجش و بازهٔ اندازه‌گیری هر دستگاه را از دفترچه و گواهی سازندهٔ همان مدل بگیرید.

مدل‌های موجود در صنعت‌هایپر

مشخصات دقیق هر مدل، گازهای قابل سنجش و لوازم همراه در صفحهٔ همان محصول آمده است. فهرست کامل در دستهٔ گاز سنج قرار دارد.

گازسنج پرتابل یا ثابت؛ کدام را لازم دارید؟

این دو جایگزین هم نیستند؛ دو کار متفاوت انجام می‌دهند.

گازسنج پرتابل همراه نفر حرکت می‌کند و هوای نقطه‌ای را می‌سنجد که فرد در آن ایستاده است. برای ورود به فضای بسته، بازرسی دوره‌ای و کار تعمیراتی همین نوع لازم است. مراحل کامل این کار در ورود به فضای بستهٔ دیگ بخار؛ لوتو، گازسنجی و مجوز کار آمده است.

گازسنج ثابت در نقطهٔ محتمل نشتی نصب می‌شود و به‌صورت پیوسته پایش می‌کند. خروجی آن معمولاً به سیستم اعلام یا قطع‌کن متصل است و هشدار را به اتاق کنترل می‌رساند.

در عمل بسیاری از کارگاه‌ها به هر دو نیاز دارند: ثابت برای پایش پیوستهٔ منبع، و پرتابل برای فردی که وارد محل می‌شود.

جمع‌بندی: ثابت نقطه را می‌پاید، پرتابل نفر را.

پیش از خرید چه چیزی را از فروشنده بپرسید؟

1. کدام گازها و در چه بازه‌ای؟ فهرست گازهای قابل سنجش و بازهٔ اندازه‌گیری هر کانال را بخواهید. «چندگازه» به‌تنهایی یعنی هیچ.
2. علامت‌گذاری محیط انفجاری: اگر دستگاه در محیط دارای گاز قابل اشتعال استفاده می‌شود، علامت‌گذاری ضدانفجار روی بدنه و گواهی آن باید موجود باشد. استاندارد مرجع عملکرد آشکارسازهای گاز قابل اشتعال، EN 60079-29-1 با عنوان «محیط‌های انفجاری — بخش ۲۹-۱: آشکارسازهای گاز — الزامات عملکردی» است.
3. کالیبراسیون و بامپ تست: دورهٔ کالیبراسیون، گاز کالیبراسیون لازم و رگلاتور آن را بپرسید. بدون این اقلام، دستگاه بعد از مدتی عددی می‌دهد که قابل اعتماد نیست؛ تفاوت این دو کار در بامپ تست و کالیبراسیون گازسنج توضیح داده شده است.
4. عمر سنسور و تأمین قطعه: سلول الکتروشیمیایی عمر محدودی دارد. بپرسید سنسور یدکی موجود است و تعویض آن چگونه انجام می‌شود.
5. شرایط محیط کار: دما، رطوبت و گرد و غبار محل نصب را بگویید؛ انتخاب سنسور و محفظه به آن بستگی دارد.

کجا گازسنج کافی نیست

این دستگاه یک لایه از کنترل است، نه همهٔ آن. در فضای بسته، گازسنجی بدون مجوز کار، قطع و قفل انرژی و نفر دیده‌بان، ایمنی ایجاد نمی‌کند. تجهیزات قطع و قفل در راهنمای خرید تجهیزات لوتو معرفی شده‌اند. دستگاهی هم که کالیبراسیونش گذشته باشد، بدتر از نداشتن دستگاه است، چون اعتماد کاذب می‌سازد.

پرسش‌های پرتکرار

آخرین بازبینی: ۱۲ آبان ۱۴۰۵