بلودان دیگ بخار یعنی تخلیهٔ کنترلشدهٔ بخشی از آب دیگ، تا غلظت املاح محلول و لجن تهنشین از حد مجاز بالاتر نرود. دو شکل دارد: بلودان کف برای لجن و بلودان سطحی برای املاح محلول. نرخ درست آن را کیفیت آب تغذیه تعیین میکند، نه عادت اپراتور یا ساعت شیفت.
آب وارد دیگ میشود و بخار بیرون میرود؛ املاحی که با آب آمدهاند بیرون نمیروند و هر ساعت غلیظتر میشوند. اگر این غلظت مهار نشود، کف دیگ رسوب میگیرد، سطح آب کف میکند و بخار خیس از دیگ بیرون میزند. بلودان دیگ بخار تنها راهی است که این تعادل را برمیگرداند.
بلودان دیگ بخار یعنی چه و چرا بدون آن دیگ از کار میافتد؟
در هر دیگ بخار، تنها آب خالص تبخیر میشود. هر گرم املاح محلول، هر ذرهٔ سختی و هر باقیماندهٔ مواد شیمیایی تصفیه، داخل بدنه جا میماند و با هر بار آبگیری به قبلی اضافه میشود. نتیجه سه اتفاق پشت سر هم است: رسوب روی سطوح حرارتی، کفکردن سطح آب و در ادامه انتقال قطرات آب همراه بخار به خط مصرف.
رسوب لایهای عایق است. همان چند میلیمتر رسوب، دمای ورق را بالا میبرد، راندمان را پایین میآورد و در بدترین حالت به تورم و ترک ورق میرسد. سختی آب و رسوب دقیقاً همین مسیر خرابی را طی میکند و بلودان، بههمراه تصفیهٔ آب، جلوی شروعش را میگیرد.
بلودان کف و بلودان سطحی چه فرقی با هم دارند؟
این دو یک کار نمیکنند و جایگزین هم نیستند. یکی لجن تهنشین را بیرون میاندازد، دیگری غلظت املاح محلول را تنظیم میکند.
| ویژگی | بلودان کف (تخلیهٔ ته دیگ) | بلودان سطحی (پیوسته) |
|---|---|---|
| محل برداشت | پایینترین نقطهٔ بدنه | کمی زیر سطح آب |
| هدف | خروج لجن و ذرات تهنشین | کنترل املاح محلول و هدایت الکتریکی |
| الگوی کار | ضربهای و کوتاه، چند ثانیه | پیوسته یا با شیر تنظیمشونده |
| زمان مناسب | بار کم دیگ | در تمام مدت کارکرد |
| کنترل | دستی یا زمانبند | معمولاً با سنجش هدایت الکتریکی |
این جدول جنبهٔ راهنما دارد؛ آرایش شیرها و نقاط برداشت هر دیگ در نقشهٔ همان دستگاه مشخص است.
نرخ بلودان دیگ بخار را چطور حساب کنیم؟
نرخ بلودان حدسزدنی نیست؛ از یک تعادل ساده بیرون میآید. اگر املاح آب تغذیه و حداکثر املاح مجاز داخل دیگ را داشته باشید، درصد بلودان نسبت به آب تغذیه چنین به دست میآید:
درصد بلودان = [TDS آب تغذیه ÷ (TDS مجاز دیگ − TDS آب تغذیه)] × ۱۰۰
عدد زیر با فرض حداکثر ۳۰۰۰ppm برای آب دیگ محاسبه شده است تا اثر کیفیت آب تغذیه دیده شود:
| TDS آب تغذیه (ppm) | درصد بلودان لازم | معنی عملی |
|---|---|---|
| ۵۰ | حدود ۱٫۷٪ | آب تصفیهشده و کندانس برگشتی خوب |
| ۱۰۰ | حدود ۳٫۴٪ | وضعیت متعارف یک موتورخانهٔ سالم |
| ۲۰۰ | حدود ۷٫۱٪ | سختیگیر ضعیف یا کندانس کم |
| ۴۰۰ | حدود ۱۵٫۴٪ | اتلاف محسوس آب و سوخت |
| ۶۰۰ | حدود ۲۵٪ | یکچهارم آب تغذیه مستقیم به فاضلاب |
اعداد محاسبهشدهاند و جنبهٔ راهنما دارند؛ حد مجاز TDS هر دیگ را برگهٔ مشخصات همان دستگاه و طراح تصفیهٔ آب تعیین میکند.
پیام جدول روشن است: هر چه آب تغذیه تمیزتر باشد، بلودان کمتری لازم است. به همین دلیل هزینهٔ تصفیهٔ آب دیگ بخار معمولاً خیلی زودتر از آنچه تصور میشود برمیگردد.
اگر نمیدانید حد مجاز TDS دیگ فعلیتان چقدر است یا نرخ بلودان کارگاه را کسی تا امروز حساب نکرده، مشخصات دستگاه را برای ما بفرستید تا بررسی کنیم: ۰۲۱-۴۴۹۴۵۰۰۷
هر چند وقت یکبار و در چه شرایطی بلودان بزنیم؟
بلودان سطحی کار همیشگی است و با تنظیم شیر یا سامانهٔ خودکار انجام میشود. بلودان کف اما رویداد کوتاه و برنامهدار است و سه شرط دارد: بار دیگ پایین باشد، سطح آب در محدودهٔ عادی باشد و عمل در چند ثانیه تمام شود، نه با شیر نیمهباز و طولانی.
ترتیب شیرها هم اهمیت دارد. در آرایش دو شیره، شیر نزدیک به دیگ اول باز و آخر بسته میشود تا شیر دوم فشار ضربه و سایش ذرات را تحمل کند. دو دیگ روی یک خط بلودان مشترک هرگز همزمان تخلیه نمیشوند.
بازهٔ زمانی ثابت برای همهٔ کارگاهها وجود ندارد؛ آنچه بازه را تعیین میکند نتیجهٔ آزمایش آب است. همین نکته در بازرسی دورهٔ دیگ بخار هم بررسی میشود و نبود سابقهٔ آزمایش آب یکی از ایرادهای رایج پرونده است.
مخزن بلودان چرا لازم است؟
آبی که از دیگ خارج میشود در دمای اشباع و تحت فشار است. اگر مستقیم به فاضلاب برود، هم بخار ناگهانی و پاشش ایجاد میکند و هم لولهٔ فاضلاب را از نظر دما و فشار از توان خود خارج میکند. مخزن بلودان این جریان را میگیرد، فشار را میشکند، بخار آنی را از طریق ونت آزاد میکند و آب را تا حد مجاز آییننامهٔ محل خنک میکند؛ در رویهٔ رایج این حد نزدیک چهل و سه درجهٔ سانتیگراد است.
حجم مخزن به ظرفیت و فشار دیگ بستگی دارد و در طراحی موتورخانه تعیین میشود. اگر نقشهٔ موتورخانهٔ بخار صنعتی را از ابتدا درست بچینید، محل مخزن بلودان و مسیر ونت آن از همان مرحله مشخص است.
بلودان اشتباه چه خطری میسازد؟
خطر اصلی افت ناگهانی سطح آب است. تخلیهٔ طولانی در بار بالا میتواند سطح را تا زیر حد مجاز پایین بکشد و همان اتفاقی را بسازد که در کمآبی دیگ بخار شرح داده شده است. خطر دوم برعکس است: نزدن بلودان و رسیدن املاح به حدی که سطح آب کف کند و قطرات آب با بخار وارد خط شوند. نتیجهٔ این حالت، ضربهٔ هیدرولیکی در مسیر است که در ضربه قوچ خط بخار جداگانه بررسی شده.
خطر سوم فرسایش است. ذرات جامد با سرعت بالا از شیر عبور میکنند و نشیمن شیر را میخورند؛ شیری که کامل نبندد، یعنی نشت دائم آب داغ و هزینهٔ پنهان سوخت.
چقدر از انرژی بلودان قابل بازیابی است؟
آب بلودان گرم است و این گرما دور ریخته میشود. دو مسیر متداول برای برگرداندن بخشی از آن وجود دارد: جدا کردن بخار آنی در مخزن فلاش و بردن آن به مخزن آب تغذیه، و عبور آب باقیمانده از یک مبدل حرارتی برای پیشگرم کردن آب ورودی.
هر دو مسیر وقتی معنی پیدا میکنند که نرخ بلودان و ساعت کارکرد سالانه مشخص باشد. برای دیگهای کوچک با کارکرد کم، هزینهٔ تجهیز از صرفهجویی بیشتر میشود؛ برای واحدهای پرکار، برگشت سرمایه کوتاه است. انتخاب مبدل حرارتی مناسب و دیاریتور و مخزن آب تغذیه مدل SDA همینجا وارد تصمیم میشود.
پرسشهای پرتکرار
بلودان کف را چند ثانیه باز نگه داریم؟
کوتاه و ضربهای، معمولاً در حد چند ثانیه و در بار کم. زمان دقیق را دستورالعمل سازندهٔ همان دیگ مشخص میکند.
بلودان سطحی جای بلودان کف را میگیرد؟
خیر. بلودان سطحی املاح محلول را کنترل میکند و لجن تهنشین را بیرون نمیآورد. هر دو لازماند.
نرخ بلودان دیگ بخار بالا نشانهٔ چیست؟
معمولاً نشانهٔ ضعف تصفیهٔ آب یا کم بودن کندانس برگشتی است. اول کیفیت آب تغذیه را اصلاح کنید، نه نرخ بلودان را.
آب بلودان را میشود مستقیم به فاضلاب فرستاد؟
خیر. باید از مخزن بلودان عبور کند تا فشار شکسته و دما تا حد مجاز پایین بیاید.
هدایت الکتریکی را چرا به جای TDS اندازه میگیرند؟
چون سنجش پیوسته و خودکارش سادهتر است و با ضریب تبدیل به TDS مرتبط میشود.
انتخاب دیگ و تجهیزات جانبی را با ما بررسی کنید
از ظرفیت دیگ و سختیگیر تا مخزن آب تغذیه، مشخصات خط بخارتان را بفرستید تا گزینهٔ مناسب را پیشنهاد کنیم.
مشاوره و استعلام: ۰۲۱-۴۴۹۴۵۰۰۷ · ۰۹۱۰۷۵۹۹۶۷۵
تاریخ بازبینی: ۳ مهر ۱۴۰۵
بدون شرح