پمپ تغذیه دیگ بخار آب را از مخزن آب تغذیه با فشاری بالاتر از فشار کاری دیگ به داخل آن می‌راند تا سطح آب هرگز از حد مجاز پایین نرود. دبی آن حدود یکونیم تا دو برابر نرخ تبخیر دیگ و هد آن بالاتر از فشار کاری انتخاب میشود.
پمپ تغذیه کوچک‌ترین قطعهٔ گران موتورخانهٔ بخار است و بیشترین توقف خط را هم همین می‌سازد. در این راهنما می‌بینید دبی و هد را از ظرفیت دیگ چطور درمی‌آورند، چه نوع پمپی برای بخار ساخته شده و چرا پمپ تغذیه در موتورخانه‌های ایرانی زودتر از عمر اسمی‌اش از کار می‌افتد.
پمپ تغذیه دیگ بخار چه کاری می‌کند؟
داخل دیگ بخار فشار دارد. هر لیتر آبی که می‌خواهد وارد شود، باید با فشاری بیشتر از فشار همان لحظهٔ دیگ رانده شود، وگرنه بخار اجازهٔ ورودش را نمی‌دهد. کار پمپ تغذیه دقیقاً همین است: آب خروجی دی‌اریتور یا مخزن آب تغذیه را بردارد و با فشار کافی به دیگ برساند.
این کار پیوسته انجام نمی‌شود. کنترل سطح آب دیگ به پمپ فرمان روشن و خاموش میدهد، یا در سیستم‌های دقیق‌تر یک شیر کنترل دبی را پیوسته تنظیم می‌کند. به همین دلیل پمپ تغذیه در طول روز صدها بار استارت می‌خورد؛ عددی که در انتخاب نوع پمپ و موتور آن تعیین‌کننده است. اگر این زنجیره قطع شود، سامانه‌های کم‌آبی دیگ بخار وارد عمل می‌شوند و مشعل را قطع می‌کنند.
دبی پمپ تغذیه را چطور حساب کنیم؟
مبنای محاسبه، نرخ تبخیر دیگ است: دیگی که ساعتی هزار کیلوگرم بخار میدهد، ساعتی هزار کیلوگرم آب هم مصرف می‌کند. اما پمپ را هم‌اندازهٔ همین عدد نمی‌بندند، چون پمپ به‌صورت متناوب کار می‌کند و باید بتواند در فاصلهٔ کوتاه روشن‌بودن، کمبود سطح آب را جبران کند. به همین دلیل دبی را یکونیم تا دو برابر نرخ تبخیر می‌گیرند. جدول زیر همین نسبت را روی ظرفیت‌های رایج نشان میدهد:
| ظرفیت دیگ بخار (کیلوگرم بر ساعت) | آب مصرفی در حالت کار (لیتر بر ساعت) | دبی پیشنهادی پمپ تغذیه (لیتر بر ساعت) |
|---|---|---|
| ۵۰۰ | ۵۰۰ | ۷۵۰ تا ۱٬۰۰۰ |
| ۱٬۰۰۰ | ۱٬۰۰۰ | ۱٬۵۰۰ تا ۲٬۰۰۰ |
| ۲٬۰۰۰ | ۲٬۰۰۰ | ۳٬۰۰۰ تا ۴٬۰۰۰ |
| ۳٬۰۰۰ | ۳٬۰۰۰ | ۴٬۵۰۰ تا ۶٬۰۰۰ |
| ۵٬۰۰۰ | ۵٬۰۰۰ | ۷٬۵۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ |
| ۸٬۰۰۰ | ۸٬۰۰۰ | ۱۲٬۰۰۰ تا ۱۶٬۰۰۰ |
| ۱۲٬۰۰۰ | ۱۲٬۰۰۰ | ۱۸٬۰۰۰ تا ۲۴٬۰۰۰ |
ستون دوم بر این پایه است که یک کیلوگرم آب حدود یک لیتر حجم دارد. ابعاد و وزن‌ها جنبهٔ راهنما دارند و قابل تغییرند؛ دبی نهایی با احتساب بلودان، درصد بازگشت کندانس و الگوی مصرف خط تعیین میشود.
دو چیز این عدد را بالاتر می‌برد: نرخ بلودان دیگ بخار، که بخشی از آب تغذیه را پیش از تبدیل به بخار تخلیه می‌کند، و مصرف‌کننده‌هایی که بخار را برنمی‌گردانند. در مقابل، بازگشت کندانس بار پمپ را کم نمی‌کند ولی دمای آب ورودی را بالا می‌برد و این خودش روی انتخاب پمپ اثر دارد.
هد پمپ تغذیه باید چقدر باشد؟
هد پمپ از جمع چند مقاومت درمی‌آید، نه فقط از فشار دیگ. اجزای آن اینهاست:
- فشار کاری دیگ در لحظهٔ باز شدن شیر تغذیه — بزرگترین سهم.
- حاشیهٔ اطمینان روی فشار کاری، تا پمپ در نقطهٔ بسته کار نکند.
- اختلاف ارتفاع میان مخزن آب تغذیه و نقطهٔ ورود آب به دیگ.
- افت فشار مسیر: لوله، زانو، صافی، شیر یک‌طرفه و شیر کنترل.
پمپی که فقط برای فشار کاری دیگ انتخاب شده باشد، روی کاغذ درست است و در موتورخانه کار نمی‌کند؛ چون همین که شیر اطمینان یک بار فشار را بالا ببرد یا صافی نیمه‌گرفته شود، پمپ از منحنی خودش بیرون می‌افتد و دبی‌اش می‌افتد. حاشیهٔ اطمینان روی هد، ارزان‌ترین بیمه‌نامهٔ موتورخانهٔ بخار است.
چه نوع پمپی برای آب تغذیه مناسب است؟
رایج‌ترین انتخاب، پمپ سنتریفیوژ چندطبقه است. دلیلش ساده است: هد بالا با دبی نسبتاً کم، که همان نیاز دیگ بخار است. هر طبقه بخشی از فشار را می‌سازد، پس می‌توان با تغییر تعداد طبقات به هد موردنظر رسید بدون آنکه پمپ بزرگ شود.
در ظرفیت‌های کوچک و فشارهای پایین، پمپ‌های محیطی هم دیده می‌شوند که ارزان‌ترند ولی در برابر آب داغ و کارکرد متناوب دوام کمتری دارند. نکتهٔ مشترک همهٔ گزینه‌ها این است که پمپ باید برای آب داغ ساخته شده باشد؛ آببند و یاتاقان پمپ آب سرد در مدار تغذیه عمر کوتاهی دارد. وقتی مخزن آب تغذیه هوازدایی گرم انجام میدهد، آب ورودی پمپ از دمای محیط بالاتر است و این در برگهٔ انتخاب پمپ باید صریح نوشته شود.
چرا پمپ تغذیه زود خراب میشود؟
تقریباً همهٔ خرابی‌های زودهنگام به یکی از این پنج مورد برمی‌گردد:
- کاویتاسیون. آب داغ در مکش پمپ به بخار تبدیل میشود و حباب‌ها پروانه را می‌خورند. علت معمول، ارتفاع کم مخزن آب تغذیه یا مکش طولانی و باریک است.
- کارکرد در نقطهٔ بسته. پمپی که با مسیر خروجی بسته کار می‌کند، آب درونش را گرم می‌کند و آببند را می‌سوزاند.
- استارت‌های پرشمار. کنترل سطحی که با اختلاف کم فرمان میدهد، پمپ را دقیقه‌ای چند بار روشن و خاموش می‌کند و موتور را از پا می‌اندازد.
- رسوب و سختی آب. آبی که از سختی‌گیر رزینی نگذشته باشد، روی پروانه و آببند رسوب می‌گذارد. ظرفیت مناسب مدار تغذیه را می‌توانید از میان مدل‌های سختی‌گیر رزینی صنعت‌هایپر انتخاب کنید.
- صافی مکش فراموش‌شده. ارزان‌ترین قطعهٔ مدار است و بیشترین خرابی را می‌سازد.
نکتهٔ عملی: اگر پمپ تغذیه در یک موتورخانه دو بار در یک سال سوخته، مشکل پمپ نیست؛ مدار است. پیش از خرید پمپ سوم، ارتفاع مخزن، قطر مکش و تنظیم کنترل سطح را بازبینی کنید. همین سه مورد را می‌توان همراه محاسبهٔ ظرفیت دیگ بخار یک بار درست بست و تمام. اگر هنوز در مرحلهٔ انتخاب خود دیگ هستید، ظرفیت‌های موجود در دستهٔ دیگ بخار صنعت‌هایپر و مجموعهٔ کامل تاسیسات و موتورخانهٔ صنعتی را ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
دبی پمپ تغذیه دیگ بخار را چطور حساب کنم؟
نرخ تبخیر دیگ بر حسب کیلوگرم بر ساعت را مبنا بگیرید و یکونیم تا دو برابر کنید. برای دیگ هزار کیلوگرمی، دبی حدود هزار و پانصد تا دو هزار لیتر بر ساعت میشود.
هد پمپ تغذیه فقط به فشار دیگ بستگی دارد؟
نه. فشار کاری دیگ بزرگترین سهم است، اما حاشیهٔ اطمینان، اختلاف ارتفاع مخزن تا دیگ و افت فشار لوله و شیرها هم به آن اضافه میشود.
چرا پمپ تغذیه باید برای آب داغ باشد؟
آب خروجی مخزن آب تغذیه گرم است. آببند و یاتاقان پمپ آب سرد در این دما عمر کوتاهی دارد و خیلی زود نشتی میدهد.
چند پمپ تغذیه لازم است؟
در خطی که توقفش هزینه دارد، دو پمپ موازی میگذارند تا یکی ذخیره بماند. در واحدهای کوچک یک پمپ با یک پمپ انباری در قفسه هم رایج است.
کاویتاسیون پمپ تغذیه را چطور بفهمم؟
صدای شنمانند در پوستهٔ پمپ، نوسان فشار خروجی و افت دبی بدون تغییر در مسیر، نشانههای رایج آن است.
انتخاب پمپ تغذیه متناسب با دیگ و موتورخانهٔ شما
ظرفیت دیگ، فشار کاری، فاصلهٔ مخزن آب تغذیه تا دیگ و درصد بازگشت کندانس را بگویید تا دبی و هد پمپ محاسبه و استعلام صادر شود.
مشاوره و استعلام: ۰۲۱-۴۴۹۴۵۰۰۷ · ۰۹۱۰۷۵۹۹۶۷۵
آخرین بازبینی: ۹ آبان ۱۴۰۵ — بازبینی فنی: کارشناس فنی صنعت‌هایپر
بدون شرح