دیگ آب گرم یا دیگ آب داغ؟ تفاوت دما، ظرفیت و استاندارد

مرز این دو تجهیز، دمای آب خروجی است. دیگ آب گرم (مدل WWB) تا ۹۰ درجهٔ سانتی‌گراد کار می‌کند، مطابق B.S 855 طراحی می‌شود و بازهٔ ظرفیتش ۸۰٬۰۰۰ تا ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ kcal/hr است. دیگ آب داغ (مدل HWB) تا ۱۳۵ درجه می‌رود، مطابق B.S 2790 ساخته می‌شود و بازهٔ ظرفیتش ۴۰۰٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ kcal/hr.

در بازار ایران این دو نام اغلب به‌جای هم به کار می‌روند و همین منشأ خرید غلط است. تفاوتشان تزئینی نیست: عبور از مرز ۱۰۰ درجه یعنی آب برای مایع ماندن باید تحت فشار نگه داشته شود و از همین نقطه، تجهیز وارد قلمرو مخازن تحت فشار می‌شود. به همین دلیل استاندارد طراحی هم عوض می‌شود.

جدول مقایسهٔ دیگ آب گرم و دیگ آب داغ

ویژگی	دیگ آب گرم — WWB	دیگ آب داغ — HWB
حداکثر دمای کاری	تا ۹۰ درجهٔ سانتی‌گراد	تا ۱۳۵ درجهٔ سانتی‌گراد
بازهٔ ظرفیت حرارتی	۸۰٬۰۰۰ تا ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ kcal/hr	۴۰۰٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ kcal/hr
استاندارد طراحی	B.S 855	B.S 2790
ورق بدنه	17Mn4 مطابق DIN 17155	17Mn4 مطابق DIN 17155
لولهٔ بدون درز	ST35.8 مطابق DIN 17175	ST35.8 مطابق DIN 17175
گارانتی	دو سال	دو سال
صفحهٔ محصول	دیگ آب گرم WWB	دیگ آب داغ HWB

ابعاد و وزن‌ها جنبهٔ راهنما دارند و قابل تغییرند.

چرا استاندارد طراحی این دو فرق می‌کند؟

تا زمانی که دمای آب زیر نقطهٔ جوش بماند، مدار عملاً باز است و فشار محدودی تحمل می‌کند — این قلمرو دیگ آب گرم و استاندارد B.S 855 است. وقتی می‌خواهید آب در دمای بالاتر از ۱۰۰ درجه مایع بماند، چاره‌ای جز بالا بردن فشار مدار ندارید. از این نقطه به بعد، دیگ یک مخزن تحت فشار است و طراحی آن زیر چتر B.S 2790 می‌رود — همان استانداردی که برای دیگ بخار هم مبناست.

نتیجهٔ عملی: دیگ آب داغ یک مخزن تحت فشار است. مدارک طراحی، گزارش تست هیدرواستاتیک و مدارک جوش را همان اول تحویل بگیرید؛ در بازرسی دوره‌ای همین‌ها خواسته می‌شود. جزئیات در راهنمای بازرسی.

کدام برای کدام کاربرد؟

نیاز شما	گزینهٔ مناسب	چرا
گرمایش و آب گرم مصرفی ساختمان، مجتمع و اداره	دیگ آب گرم WWB	دمای زیر ۹۰ درجه کافی است و مدار ساده‌تر می‌ماند
شبکهٔ گرمایشی گسترده با فاصلهٔ زیاد	دیگ آب داغ HWB	اختلاف دمای رفت و برگشت بیشتر یعنی انتقال انرژی بیشتر با دبی کمتر
فرآیند صنعتی با دمای بالاتر از ۹۰ درجه	دیگ آب داغ HWB	دیگ آب گرم از پس این بازه برنمی‌آید
فرآیند با دمای بالاتر از ۱۳۵ درجه	دیگ روغن داغ	تا ۳۵۰ درجه را بدون بالا بردن فشار مدار می‌دهد
خودِ بخار در فرآیند مصرف می‌شود	دیگ بخار HSB	هیچ مدار آب داغی جایگزین بخار نمی‌شود

ظرفیت را با متراژ انتخاب نکنید

رایج‌ترین خطای خرید این است که ظرفیت را از روی متراژ زیربنا حدس می‌زنند. متراژ فقط یکی از متغیرهاست؛ بار حرارتی واقعی به این موارد هم بستگی دارد:

کیفیت عایق جداره و سطح پنجره‌ها
دمای طراحی منطقه و ارتفاع سقف
حجم آب گرم مصرفی در ساعت اوج
مصرف‌کننده‌های جانبی مانند استخر یا خط شست‌وشو

در موتورخانه‌هایی که آب گرم مصرفی هم دارند، جداکردن مدار گرمایش از مدار مصرف با منبع کویل‌دار یا مبدل حرارتی عمر دیگ را بلندتر می‌کند. راهنماهای انتخاب: منبع کویل‌دار · مبدل حرارتی

رسوب، دشمن مشترک هر دو

فرقی نمی‌کند دیگ آب گرم باشد یا آب داغ؛ هر دو با آب کار می‌کنند و هر دو با رسوب خراب می‌شوند. یک لایهٔ نازک رسوب روی سطح حرارتی، هم راندمان را پایین می‌آورد و هم دمای فلز را بالا می‌برد. نصب سختی‌گیر رزینی در ورودی آب جبرانی، ارزان‌ترین بیمهٔ عمر دیگ است.

بیشتر بخوانید: سختی آب و رسوب · انتخاب سختی‌گیر · احیای سختی‌گیر

پرسش‌های پرتکرار

تفاوت دیگ آب گرم و دیگ آب داغ در یک جمله چیست؟

دمای کاری. دیگ آب گرم تا ۹۰ درجه کار می‌کند و دیگ آب داغ تا ۱۳۵ درجه. همین تفاوت، استاندارد طراحی را از B.S 855 به B.S 2790 می‌برد.

آیا می‌شود دیگ آب گرم را بالاتر از ۹۰ درجه کار گرفت؟

خیر. دیگ برای محدودهٔ دما و فشار مشخصی طراحی و ساخته شده است. کار گرفتن خارج از آن محدوده، هم گارانتی را بی‌اعتبار می‌کند و هم ریسک ایمنی دارد.

برای مجتمع مسکونی کدام مناسب است؟

در بیشتر مجتمع‌های مسکونی و اداری، دیگ آب گرم کافی است. دیگ آب داغ وقتی مطرح می‌شود که شبکه گسترده باشد یا فاصلهٔ موتورخانه تا مصرف‌کننده زیاد باشد.

سوخت این دیگ‌ها چیست؟

مشعل بر اساس درخواست مشتری و سوخت در دسترس محل انتخاب می‌شود. برای مناطقی که در اوج مصرف زمستان با افت فشار گاز روبرو می‌شوند، مشعل دوگانه‌سوز پیشنهاد می‌شود.